Sosyal Medya Bağımlılığı ve Aile Aidiyeti Arasındaki İlişki

10.02.2026

Sosyal medya bireylerin günlük yaşamlarının önemli bir parçası haline gelmiş durumdadır. Son 15-20 yıl içinde dünyayı etkisi altına alan sosyal medya küresel çapta büyük bir yaygınlığa sahiptir. Sosyal medya tüm medya araçlarını içine alan geniş bir yapıdır. We Are Social’ın raporuna göre Birleşmiş Milletlerin Nüfus Beklenti verileri sonucuna göre dünyada 8,08 milyar insan vardır. Bu sayının yarısından fazlası (5 milyarın üzerinde) aktif sosyal medya kimliğine sahiptir. Yine aynı raporda 16-64 yaş aralığındaki standart bir kullanıcının günlük sosyal medya platformlarında geçirdiği süre 2 saat 33 dakikayken, Türkiye’de ise bu sürenin 2 saat 44 dk olduğu belirtilmiştir.

Gençler arasında sosyal medya kullanımı daha yaygın görülmektedir. 2000’li yıllar sonrasında hızla artan sosyal medya platformları bu dönemde doğan çocukların sosyal medya dünyasına doğmasına neden olmuştur. Artık bireyler kendi yaşantılarını ve kişiliklerini ortaya koyabilme, haber kaynaklarına ulaşma, arkadaş edinme gibi tüm süreçleri sosyal medya aracılığıyla sağlamaktadır. Farklı sosyal medya platformlarının bireylere sağladığı bu çok yönlülük bu platformların bilinçsiz ve kontrolsüz kullanımına neden olarak bağımlılık riskini de arttırmaktadır. TÜİK 2024 verilerine göre Türkiye’de 16-24 yaş aralığındaki kişilerin %88,8’inin internet servisini kullandığı, erkeklerin internet kullanım oranının kadınlara oranla daha yüksek olduğu görülmüştür. Tüm bu veriler sosyal medyanın bireylerin gündelik hayat pratiklerindeki yerini ve etkisini gözler önüne sermektedir.

Sosyal medya bağımlılığı bireylerin sosyal medya kullanımındaki kontrolü kaybetmesine, sorumluluklarını yerine getirmeyi ihmal etmesine ve sosyal medya platformlarına erişemediği durumlarda kendini kötü ve huzursuz hissetmesine neden olmaktadır. Bağımlılık yapısı gereği kişinin fiziksel ve psikolojik sonuçlarına rağmen kullanmayı sürdürmesi, kullanım sürecinde tolerans gelişmesine neden olan duygudurum bozukluğu ve yoksunluk belirtileri gibi durumların yaşandığı nörogelişimsel, sosyokültürel ve genetik etmenlerin etkileşimleri ile var olan kronik özellik taşıyan bir psikiyatrik bozukluk olarak tanımlanmaktadır. Son yıllarda yapılan çalışmalar, psikoaktif madde kullanımı olmaksızın davranışsal bir eyleminde bağımlılığa neden olabileceğini göstermektedir. Sosyal medya bağımlılığı da davranışsal bağımlılıklar arasında yer almaktadır. Sosyal medya bağımlılığının bir bağımlılık olarak ele alınmasında, diğer bağımlılık türlerinde olduğu gibi bireyin günlük işlevselliğini bozması önemli bir kriterdir.

Sosyal medya bağımlılığına ilişkin yapılan çalışmalar aile aidiyeti ile sosyal medya kullanımı arasında anlamlı bir ilişki olduğunu göstermektedir. Olumlu aile içi ilişkiler, aile ile geçirilen zamanın verimliliği ve aileye duyulan aidiyet hissinin bireyin bağımlılık riskini azalttığı görülmektedir. Sosyal medya bağımlılığının ise aile ile kurulan ilişkileri ve aile ile geçirilen kaliteli zamanı zayıflattığı belirlenmiştir. Özellikle üniversite öğrencilerinde sosyal medya kullanımının artması aile ile geçirilen zamanı kısıtlamakta ve yüz yüze ilişkileri sekteye uğratmakta ve bağımlılık riskini arttırmaktadır. Aileden alınan sosyal destek, sosyal medya/internet bağımlılığı ile negatif yönlü bir ilişki gelişmesini sağlamaktadır. Bireyin aile ile zaman geçirmesi ve aktiviteler yapması sosyal desteğin daha iyi algılanmasını sağlamaktadır. Bu nedenle de aile ile geçirilen zaman ve yapılan aktiviteler başta sosyal medya/internet bağımlılığı olmak üzere problemli davranışların önlenmesinde önemli bir etkiye sahiptir.

Halkla İlişkiler Uzmanı
Ayşe Manav BAYKAL

KAYNAKÇA

Ali, U. A., Faraz, M., Memon, J. A., Salman, S. M., ve Aziz, A. (2024). The Influence of Social Media Usage on Quality Time Spent with Family Members: Moderating Role of Family Cohesion. International Research Journal of Social Sciences and Humanities, 3(1), 930-955.

Balcı, Ş., ve Baloğlu, E. (2018). Sosyal medya bağımlılığı ile depresyon arasındaki ilişki: “üniversite gençliği üzerine bir saha araştırması”. Galatasaray Üniversitesi İletişim Dergisi.

Ermiş. A.S. (2025). Genç Yetişkinlerde Sosyal Medya Bağımlılık Düzeyinin Aile Aidiyeti ve Sosyal Anksiyete ile İlişkisinin Değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. İstanbul. 

Griffiths, M. (1996). Behavioural addiction: an issue for everybody?. Employee Councelling Today, 8(3), 19-25.

Gunuc, S., ve Dogan, A. (2013). The relationships between turkish adolescents’ ınternet addiction,their perceived social support and family activities. Computers in Human Behavior, 29(6), 2197-2207. https://doi.org/10.1016/j.chb.2013.04.011.

Karakuş, B. N., Özdengül, F., Solak Görmüş, Z. I., Şen, A. (2021). Bağımlılık Fizyopatolojisine Genel Bakış. KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(3), 158-166.
Ögel, K. (2021). Bağımlı aileleri için rehber kitap (4.basım). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.

Semerci, M., Bayram, M. N., ve Koçak, O. (2023). Genç yetişkinlerin aile aidiyeti ve sosyal medya bağımlılığı ilişkisinde yalnızlığın aracı rolü. Sosyolojik Bağlam, 4(3), 273-288. https://doi.org/10.52108/2757-5942.4.3.4

Türkiye İstatistik Kurumu. (2024, Ağustos 27). Hanehalkı bilişim teknolojileri (BT) kullanım araştırması 2024. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hanehalki-Bilisim-Teknolojileri-(BT)-Kullanim-Arastirmasi-2024-53492

Ünal, A. T. (2015). Sosyal Medya Bağımlılığı: Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma. Doktora Tezi. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. İstanbul.
We Are Social. (2024, Ocak 31). https://wearesocial.com/uk/blog/2024/01/digital-2024-5-billion-social-media-users

PAYLAŞ