Maraş Otu: Dumansız Ama Zararsız Değil

14.09.2026

Maraş otu, özellikle Güneydoğu Anadolu ve Doğu Akdeniz’de geleneksel olarak kullanılan dumansız bir tütün ürünüdür. Tütün yapraklarının kurutulup toz haline getirilmesi ve genellikle kül gibi maddelerle karıştırılmasıyla hazırlanır. Dudak ile diş eti arasında veya yanak içinde bekletilerek kullanılır. Dumanının solunmaması nedeniyle zaman zaman “sigaradan daha zararsız” olduğu düşünülse de bu yaklaşım doğru değildir.

Maraş otu nikotin içerir ve bağımlılık oluşturabilir. Düzenli kullanımda kişi zaman içerisinde tütüne karşı tolerans geliştirebilir ve aynı etkiyi hissetmek için daha sık kullanmaya başlayabilir. Kullanımın kesilmesiyle huzursuzluk, çabuk öfkelenme, baş ağrısı, yorgunluk, bulantı ve yoğun kullanma isteği gibi yoksunluk belirtileri ortaya çıkabilir. Bu durum, kişinin bırakmak istemesine rağmen kullanımını sürdürebilmesine neden olabilir.

Maraş otu kullanımının özellikle ağız ve diş sağlığı açısından önemli riskleri bulunmaktadır. Ağız içinde yara, tahriş ve diş eti problemleri görülebilir; mevcut yaraların iyileşmesi gecikebilir. Uzun süreli kullanımda tat ve koku duyusunda azalma ortaya çıkabilir. Nikotin nedeniyle kalp hızında ve kan basıncında değişiklikler görülebilir. Düzenli kullanımın kalp-damar sistemi üzerinde de olumsuz etkileri bildirilmiştir. Ayrıca sinir sistemi üzerinde etkili olarak baş dönmesi, baş ağrısı ve dikkat değişiklikleri gibi yakınmalara yol açabilir.  Dolayısıyla “dumanı yok” ifadesi, sağlık açısından güvenli olduğu anlamına gelmez.

Psikolojik açıdan değerlendirildiğinde, Maraş otu kullanımı ile kaygı, depresyon ve dikkat sorunları arasında ilişki bildiren çalışmalar bulunmaktadır. Bağımlılık değerlendirmesinde kişinin tütün kullanımının yanı sıra ruhsal durumu, yaşam koşulları ve eşlik eden diğer madde kullanımları birlikte ele alınmalıdır.

Maraş otunun kullanımının düzenli hale gelmesi, bırakma girişimlerinin başarısız olması veya kişinin kullanmadığında belirgin yoksunluk yaşaması bağımlılık açısından değerlendirilmesi gereken durumlardır. Böyle bir durumda kişiyi suçlamak ya da yalnızca “iradeni kullan ve bırak” yaklaşımında bulunmak yerine profesyonel destek almak daha doğru bir yaklaşımdır. Bağımlılık tedavisinde amaç yalnızca ürünü bırakmak değil, kullanım davranışını sürdüren fiziksel, psikolojik ve sosyal etkenleri de ele almaktır.

Teslime Merve ÖZTÜRK PATUR

Uzman Psikolog

KAYNAKÇA

• Aral, M., Ekerbiçer H.C., Çelik M., Çiragil P., Gül M. (2006). Comparison of Effects of Smoking and Smokeless Tobacco “Maras Powder” Use on Humoral Immune System Parameters. Mediators of İnflammation.
• Erenmemişoğlu, A. (1999). Turkish Smokeless Tobacco”Maras Powder”, Prev Med. ;28:616-7
• YEDAM Az Bilinen Maddeler Rehberi (2024). Türkiye Yeşilay Cemiyeti, E-Kitap.